หน้าเว็บ

.

แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ ผักพื้นบ้าน แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ ผักพื้นบ้าน แสดงบทความทั้งหมด

ผักเซียงดา



ผักเซียงดา เป็นผักพื้นบ้านของภาคเหนือ ใบมีสีเขียวเข้ม รสชาติของมันหวานมัน แบบที่ผักอื่นไม่มีทางสู้ได้ คนทางเหนือจะคุ้นเคยกับผักชนิดนี้ดีว่าอร่อยแค่ไห
   

ผักเซียง ดาเป็นไม้เถาเลื้อย ความยาวของเถาเลื้อยไปได้ไกลขึ้นกับอายุของไม้นั้น ลำต้นเขียว ทุกส่วนของต้นที่อยู่เหนือดินมียางสีขาว ขนาดของลำต้นมีเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.5-5 ซม. ใบเป็นใบเดี่ยว สีเขียวเข้ม หน้าใบเรียบหรือมีคลื่นเล็กน้อยใบมีรูปกลมรี ปลายแหลม ฐานใบแหลมใบมีก้านใบยาว 3.5-6 ซม. ใบกว้าง 9-11 ซม. ใบยาว 14.5-18.5 ซม. ผิวใบเรียบ ไม่มีขน ใบออกจากข้อเรียงเป็นคู่ตรงข้ามกัน

ที่บ้าน เชียงใหม่ ผู้เขียนมีผักเซียงดาปลูกเรียงเป็นแผง สามารถเด็ดยอดมันมากินได้เกือบทุกสัปดาห์ มันขึ้นง่าย ยิ่งฝนตกมันจะขยันแตกยอด ยิ่งเก็บก็ยิ่งแตกยอด เนื่องจากมันเป็นผักพื้นบ้านจึงปลูกทิ้ง ๆ ขว้าง ๆ ได้ ไม่ต้องใส่ปุ๋ย ไม่ต้องห่วงว่าจะมีแมลงไปกัดกิน ดังนั้นการกินผักเซียงดา โดยเฉพาะที่ปลูกเองจึงมั่นใจได้ว่าไม่มีสารพิษมาทำอันตรายเรา

ผักเซี ยงดามีประโยชน์มากมาย โบราณเขาถือเป็นยาเย็นใช้เป็นยาลดไข้ อย่างเด็กเล็ก ๆ มีไข้สูงเขาจะเอาใบมันมาตำแล้วปิดกระหม่อมเด็ก ในสมัยใหม่ เรารู้ว่าใบที่มีสีเขียวปี๋ของมันมีเบตาแคโรทีนอยู่มากจึงเป็นผักที่มีสาร ต้านอนุมูลอิสระอยู่มาก ต่อมาเรารู้อีกว่าใบผักเซียงดาสามารถลดระดับน้ำตาลในเลือดในรายที่เป็นเบา หวานลงได้อย่างดี

ล่า สุดนักวิทยาศาสตร์พบว่าผักเซียงดาเป็นสารต้านอนุมูลอิสระฤทธิ์แรง มีดัชนีของสารแอนติออกซิแดนท์สูงมากถึง 16.04 ผักเซียงดามีสารประกอบฟีนอลิคซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระและวิตามินซีสูงมาก ทั้งหมดนี้ทำให้ผักเซียงดามีบทบาทเป็นสารป้องกันและต้านมะเร็งได้ดี

ทุก วันนี้ผักเซียงดาเป็นสินค้าส่งออกไปญี่ปุ่น เพราะคนญี่ปุ่นถนัดนักในการหาพืชผักที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพมาบริโภค บ้านเขาเป็นเกาะ ความหลากหลายทางชีวภาพมีน้อยกว่าบ้านเรา คิดแล้วมันก็น่าเสียดายที่คนญี่ปุ่นรู้คุณค่าของผักเซียงดา แต่คนไทยส่วนใหญ่ยังไม่รู้จักหน้าตาของมันและยังไม่รู้จะเอามาทำอะไรกินเลย

ผักแต้ว/ผักติ้ว



ชื่อ"ผักแต้ว/ผักติ้ว
วงศ์"GUTTIFERAE"
ชื่อวิทยาศาสตร์ "Gratoxylum formosum(Jack) Dyer ssp.pruniflorum(Kurz.) Gogelin
ชื่อพื้นเมือง "แต้ว(ไทย) ติ้วขน(กลางและนครราชสีมา) ติ้วแดงติ้วยางติ้วเลือด(เหนือ) แต้วหิน(ลำปาง)
กุยฉ่องเซ้า(กระเหรี่ยง ลำปาง) กวยโซง(กระเหรี่ยง
กาญจนบุรี)ตาว(สตูล)มูโต๊ะ(มาเลเซีย-นราธิวาส)
เน็คเคร่แย(ละว้า-เชียงใหม่)ราเง้ง(เขมร-สุรินทร์)ติ้วขาว
(กรุงเทพฯ)ติ้วส้ม(นครราชสีมา)เตา(เลย)ขี้ติ้ว ติ้วเหลือง
(ไทย) ผักติ้ว(อุบลราชธานี มหาสารคาม-อีสาน)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ต้นแต้วเป็นไม้ยืนต้นที่มีขนาดเล็กถึงขนาดกลางสูง 8-15 เมตร เรือนยอดเป็นพุ่มกลม กิ่งอ่อนมีขนนุ่มทั่วไป
เปลือกสีน้ำตาลไหม้ แตกเป็นสะเก็ด เปลือกในสีน้ำตาลแกมเหลือง และมีน้ำยางสีเหลืองปนแดงซึมออกมา
ใบ มนแกมรูปไข่กลับ และรูปขอบขนาด กว้าง 2-5 ซม. ยาว 3-13 ซม. ออกเป็นคู่ ๆ ตรงกันข้าม โคนสอบเรียวส่วนที่ค่อนไปทางปลายใบโตออกปลายสุดสอบเข้านื้อบางหลังใบมีขนสอง ท้องใบมีขนนุ่ม
หนาแน่น ดอกสีชมพูอ่อน ถึงสีแดง กลิ่นหอมอ่อน ๆ ออกเป็นดอก ผลรูปร่างรีขนาดกว้าง 1 ซม. ยาว
2 ซม. หรือย่อมกว่าเล็กน้อย มีนวลขาวติดตามผิว เมื่อแก่จัดออกเป็นสามแฉก เมล็ดสีน้ำตาล

ประโยชน์ทางอาหาร
ส่วนที่เป็นผัก/ฤดูกาล ยอดอ่อนใบอ่อนและช่อดอกอ่อนรับประทานเป็นผักได ยอดอ่อนและใบอ่อนผลิใน
หน้าฝนและหน้าหนาว ส่วยดอกออกสะพรั่งในช่วงปลายฤดูหนาว ฤดูร้อน ถึงต้นฤดูฝน
การปรุงอาหาร ชาวไทยภาคกลางและชาวอีสานรับประทานผักแต้วเป็นผักโดยที่ชาวไทยภาคกลาง
รับประทานยอดแต้วอ่อน เป็นผักสดแกล้มกับน้ำพริกปลาร้า ดอกแต้วมีรสเปรี้ยวนิดๆจิ้มกับน้ำพริก
ปลา ร้ามีรสอร่อยมาก ส่วนชาวอีสานรับประทานยอดอ่อน ใบอ่อนและช่อดอกเป็นผักสดแกล้มลาบ ก้อย น้ำพริก ซุป หมี่กะทิ หรือนำไปแกง เพื่อให้อาหารออกรสเปรี้ยว(เป็นเครื่องปรุงรส) ส่วนดอกนำไปต้ม
แกง บางครั้งแกงรวมกันทั้งยอดอ่อนและดอกอ่อนเป็นผักที่ชาวอีสานนิยมรับประทานมากชนิดหนึ่ง
และมีจำหน่ายในท้องตลาดของท้องถิ่นอีสาน

รสและประโยชน์ต่อสุขภาพ
ยอดอ่อนและดอกอ่อนของผักติ้วมีรสเปรี้ยว ผักติ้ว 100 กรัม ให้พลังงานต่อร่างกาย 58 กิโลแคลอรี่
ประกอบด้วยเส้นใย 1.5 กรัม แคลเซี่ยม 67 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 19 มิลลิกรัม เหล็ก 2.5 มิลลิกรัม
เบต้า-แคโรทีน 4500 ไมโครกรัม วิตามินเอ 750 ไมโครกรัมของเรตินอล วิตามินบีหนึ่ง 0.04 มิลลิกรัม
วิตามินบีสอง 0.67 มิลลิกรัม ไนอาซิน 3.1 มิลลิกรัม วิตามินซี 58 มิลลิกรัม

http://www.baanmaha.com

ผักเฮือด



ชื่อผัก : ผักเฮือด, ผักเฮียด, ผักฮี
ประโยชน์ :ยอดอ่อนกินเป็นผักสดหรือใช้แกง ช่วยระบาย
ผักที่ให้วิตามินเอสูง

"ผัก เฮือด" นั้น คนเหนือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ผักเฮือก และ ผักฮี แถวโคราชเรียกว่า โพไทร กรุงเทพฯเรียกว่า ผักไกร ภาคกลางส่วนใหญ่เรียกว่า ผักเลียบ หรือ ผักเลือด เพชรบุรีเรียกว่า ผักไฮ คนประจวบคีรีขันธ์เรียกว่า ไทรเลียบ

ผักเฮือด เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ และเป็นไม้ผลัดใบ อยู่ในเครือเดียวกับมะเดื่อลักษณะคล้ายต้นไทร สูง 8-15 เมตร ช่วงเดือนธันวาคม-มกราคม จะทิ้งใบหมด และจะผลิใบใหม่ในเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม ยอดผักเฮือดจะมีรสเปรี้ยว และมัน

หมอ พื้นบ้านทางภาคเหนือใช้เปลือกของต้นผักเฮือด ประมาณครึ่งถึงหนึ่งฝ่ามือสับเป็นชิ้นเล็กๆ ต้มดื่มแก้ปวดท้อง และมีข้อห้ามว่า หญิงแม่ลูกอ่อนที่มีอาการไอ ห้ามกินผักเฮือดจะทำให้โรคกำเริบขึ้น

การ กินผักเฮือดที่นิยมกันมี 2 วิธี วิธีแรก ใช้ยอดอ่อนของผักเฮือดกินสดๆ หรือนำไปลวก นึ่ง ลวกกับน้ำกะทิ ผักจิ้มกับน้ำพริก วิธีที่สอง นำยอดอ่อนใบอ่อนไปปรุงเป็นอาหารพื้นเมือง ชาวเหนือนิยมนำไปแกงกับซี่โครงหมู แกงกับปลา หรือยำผักเฮือด แกงเผ็ด แกงกะทิ หรือต้มกะทิปลาเค็ม ส่วนชาวอีสานบางท้องที่นำไปแกง

ท่าน ที่มีโอกาสขึ้นไปทางเหนือ ลองหาเมนูที่ทำจากผักเฮือดลิ้มลองกันดู เพราะเป็นผักที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง และถ้าอยากจะทำยำและแกงผักเฮือดกิน มีสูตรง่ายๆ ให้ลองทำกันดังนี้
ยำผักเฮือด
มีส่วนผสมของผักเฮือด ปลาช่อนขนาดเล็ก หอมแดง กระเทียม พริกแห้ง กะปิ ปลาร้า ถั่วเน่า น้ำมันพืช เป็นต้น นำเครื่องปรุงน้ำพริกทั้งหมดโขลกรวมกันให้ละเอียด ต้มปลาช่อนในน้ำเดือดให้สุก แกะเอาเฉพาะเนื้อปลา และนำเนื้อปลามาตำรวมกับน้ำพริกให้เข้ากันดี ส่วนน้ำต้มปลาเก็บไว้ ลวกผักเฮือดให้สุกและหั่นฝอย เอาน้ำมันตั้งในกระทะ ผสมกับน้ำต้มปลาและยกลงจากเตาใส่น้ำพริกผักเฮือด คลุกเคล้าให้เข้ากัน ซอยหอมแดงเป็นฝอยๆ โรยหน้า

แกง ผักเฮือดกับซี่โครงหมู
เครื่อง ปรุงประกอบด้วย ซี่โครงหมู ยอดผักเฮือด มะเขือส้ม น้ำมะขามเปียก น้ำปลา พริกแห้ง หอมแดง กระเทียม ตะไคร้ เกลือป่น และกะปิ เป็นต้น นำเครื่องแกงทั้งหมดโขลกรวมกันให้ละเอียด ล้างซี่โครงหมู และผักเฮือดให้สะอาด และพักไว้ เอาน้ำใส่หม้อตั้งไฟ พอเดือดใส่ซี่โครงหมู เคี่ยวให้เปื่อย ใส่เครื่องแกงลงหม้อที่กำลังเดือด พอเดือดอีกครั้งใส่ผักเฮือด พอผักเฮือดนุ่ม ใส่มะเขือส้มที่ล้างสะอาดแล้ว จากนั้นปรุงรสด้วยน้ำมะขามเปียก น้ำปลา ปรุงรสตามชอบแล้วยกลง

ที่มา : คม ชัด ลึก

ผักเพี้ยฟาน




ชื่อในตำรายา    ผักเพี้ยฟาน
ชื่อไทย    เพี้ยฟาน
ชื่อวิทยาศาสตร์     Macropanax dispermus Ktze.
วงศ์      Araliaceae

ไม้ พุ่มขนาดเล็ก ลำต้นสีเขียวผิวเรียบ กิ่งสีน้ำตาลแดง ใบเดี่ยวเรียงสลับ ออกจากกิ่งที่อยู่สลับกันบนลำต้น ในชนบทนิยมปลูกตามบ้านเรือนเพื่อใช้ยอดอ่อนรับประทานกับลาบ มีรสขม ไม้ที่อาจเรียกชื่อ เพี้ยฟาน ได้อีก ได้แก่ Clausena excavata Burm.f. ซึ่งนิยมเรียก สามโสก อยู่ในวงศ์ Rutaceae และ Pluchea indica (Linn.) Less. ซึ่งนิยมเรียก ขลู่ หรือ หนาดวัว อยู่ในวงศ์ Asteraceae

มีรายงานการวิจัยว่าสารสกัดจากใบมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และมีสารประกอบ phenolic ในปริมาณค่อนข้างมาก


ผู้เขียน นายไพฑูรย์ ดอกบัวแก้ว
ภาพประกอบโดยนายยุทธการ ขันชัย
http://www.prc.ac.th